The Minor Western Esotericism
This is a series of four courses, which are part of the Bachelor’s program (BA) Religious Studies at the Faculty of Humanities. All four courses of the Minor are given in the Dutch language.
Hermetica I: Inleiding Westerse Esoterie
De module biedt een introductie tot het vakgebied “Westerse esoterie”, en dient als basis voor eventueel vervolgonderwijs binnen de Bachelor Religiestudies (Hermetica II, III, IV) en de Master (trajectory Mysticism and Western Esotericism). Op basis van een thematische aanpak worden de voornaamste stromingen en concepten behandeld, wordt er ingegaan op een aantal centrale theoretische en methodologische kwesties, wordt er aandacht besteed aan de geschiedenis van het vakgebied, en wordt een beeld geschetst van hoe de Westerse esoterie kan worden gesitueerd binnen de bredere geschiedenis van Westerse (Europese en Amerikaanse) religie en cultuur vanaf de late oudheid tot heden. In de werkgroepen wordt een aantal representatieve teksten besproken. Tot de centrale stromingen die aan de orde zullen komen behoren de gnostiek, het hermetisme, magie, astrologie, alchemie, prisca theologia, kabbalah, rozenkruisers, christelijke theosofie, vrijmetselarij, illuminisme, occultisme, en new age.
Hermetica I wordt gegeven in het eerste semester van 2011-2012.
Studiehandleiding
Hermetica II: Westerse Esoterie in de oudheid en de middeleeuwen
Deze cursus (10 studiepunten = 280 uur studielast incl. contacturen) behandelt het ontstaan en de ontwikkeling van esoterische filosofische tradities in de Oudheid, uitlopend in hun receptie in de vroege Middeleeuwen. Aan bod komen de belangrijkste filosofische denkers en stromingen (Pythagoras, Plato, Midden- en Neoplatonisme, theurgie) en de religieus-filosofische stromingen die van grote invloed zijn geweest voor de ontwikkeling van de westerse esoterie (Hermetisme, Gnostiek, Manicheïsme). Deze worden geanalyseerd binnen context van de antieke wereld – Griekenland, het Nabije Oosten, Egypte en Rome.
De cursus heeft als rode draad de continuïteit van en veranderingen binnen dit gedachtengoed gedurende twaalf eeuwen Oudheid, met speciale aandacht voor de wisselwerking met het opkomende christendom in de eerste eeuwen van onze jaartelling.
Nadat het christendom een gevestigde staatsreligie was geworden, en met de opkomst van de islam als nieuwe religieuze factor in de Mediterrane wereld, werden met name Joodse mystiek en de sjiitische islam de ‘dragers’ van hermetisme en esoterie; maar ook in het christelijke Byzantium speelden Neoplatonisme en esoterie als middel om superieure kennis van de wereld te berei-ken een vaak onderschatte rol. De cursus besluit met het volgen van deze sporen door de Midddeleeuwen tot het moment waarop ze hun herintrede doen in de westerse denkwereld.
Hermetica II wordt aangeboden in het tweede semester van 2011-2012.
Hermetica III: Western Esotericism in the Early Modern Period
On the basis of primary sources and secondary literature, this module examines the history of Western esotericism during the Renaissance and Early Modern Period. Each class will focus on a founder or chief exponent of important Western esoteric currents such as Christian Cabala, Paracelsianism, Rosicrucianism and Christian theosophy, and we will consider the practical techniques of magic, alchemy, astrology, and so forth utilised within these currents. Our close reading of primary source material will be set in the context of contemporaneous social, religious and intellectual developments. Students will be introduced to some central themes in the study of Western esotericism, including gnosis and transfiguration, divergent notions of the prisca sapientia or primeval wisdom tradition, and the position of esoteric currents of thought with relation to religion, the Scientific Revolution and the Enlightenment. During each class students will deliver an oral presentation following an introductory lecture from the lecturer. After the presentation is delivered the lecturer will focus further on the problems in question and these will be discussed; all students are expected to actively participate in this discussion.
Studiehandleiding
Hermetica IV: Westerse esoterie sinds de Verlichting
Deze cursus gaat gaat dieper in op de geschiedenis en de voornaamste trends, bewegingen en auteurs van de moderne Westerse esoterie (van het midden van de 18e eeuw tot op heden). Onder anderen zal aandacht worden besteed aan de impact van het gedachtegoed van Emanuel Swedenborg, Illuminisme, Mesmerisme, Romantiek, Occultisme (alsmede de relatie daarvan met het Spiritisme), Traditionalisme, en New Age. Primaire bronnen en secundaire literatuur zullen in een werkgroepscontext worden besproken. De nadruk ligt in deze module op de historische processen (secularisering, modernisering, invloed van wetenschappelijke ontwikkelingen enzovoort) die geleid hebben tot transformaties van esoterisch discours sinds de Verlichting. Een werkbezoek aan de bibliotheek van de Theosofische Vereniging maakt vast onderdeel uit van de module. Van studenten wordt verwacht dat zij actief deelnemen in de discussie, een mondelinge presentatie verzorgen, en de module afsluiten met hetzij een paper (gebaseerd op kritische analyse van primaire en secundaire bronnen) hetzij een tentamen met open vragen.
Hermetica IV wordt aangeboden in het tweede semester van 2011-2012.